Hook
500.000 USD. Đó là số tiền Coinbase phải chi mỗi năm chỉ để gửi thư giấy cho cổ đông. Một con số khiêm tốn so với doanh thu của sàn, nhưng nó phơi bày một sự thật gây sốc: các quy định của SEC – cơ quan được kỳ vọng bảo vệ nhà đầu tư – lại đang tạo ra một khoản lãng phí hệ thống lên đến gần 800 triệu USD mỗi năm cho toàn ngành. Và điều thú vị hơn: chính SEC lại là người đề xuất sửa lỗi này.
Để tôi cho bạn thấy những gì tôi tìm thấy trong hồ sơ SEC công bố ngày 10/03/2025. Một đề xuất mang tên “Electronic Delivery of Shareholder Notices” – chuyển đổi hình thức gửi thông báo cổ đông từ bản in sang điện tử. Nếu được thông qua, nó sẽ giúp các công ty đại chúng, bao gồm mọi sàn giao dịch tiền mã hóa niêm yết tại Mỹ, tiết kiệm tổng cộng 797 triệu USD mỗi năm. Nhưng câu chuyện không chỉ có tiết kiệm. Nó là một tín hiệu về cách SEC nhìn nhận công nghệ, và là bài học cho bất kỳ ai đang xây dựng hạ tầng tài chính trên blockchain.
Context
Để hiểu vấn đề, bạn cần quay lại năm 1934, khi Đạo luật Giao dịch Chứng khoán được ban hành. Khi đó, cách duy nhất để đảm bảo cổ đông nhận được thông báo về cuộc họp, báo cáo tài chính hay quyền biểu quyết là qua đường bưu điện. Quy định này chưa từng được cập nhật kể từ thời kỳ điện tín.
Năm 2023, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) ước tính chi phí tuân thủ quy tắc “gửi bản in” đối với tất cả các công ty đại chúng là khoảng 1,2 tỷ USD mỗi năm. Trong đó, chi phí in ấn và bưu chính chiếm phần lớn. Các công ty trong lĩnh vực công nghệ, vốn đã quen với giao tiếp kỹ thuật số, là nạn nhân nặng nề nhất. Coinbase, với tư cách là sàn giao dịch tiền mã hóa hàng đầu niêm yết trên Nasdaq (COIN), công bố trong mẫu 10-K năm 2024 rằng họ chi khoảng 500.000 USD/năm cho việc gửi thông báo giấy. Con số này có vẻ nhỏ, nhưng nó tương đương với chi phí vận hành một node Ethereum đầy đủ trong 10 năm, hoặc trả lương cho một kỹ sư blockchain cấp cao ở Thung lũng Silicon.
SEC, dưới áp lực từ các nhóm vận động hành lang và lời chỉ trích về sự lỗi thời, đã đệ trình một đề xuất vào tháng 2/2025. Đề xuất này cho phép các công ty mặc định gửi thông báo qua email hoặc cổng thông tin điện tử, trừ khi cổ đông yêu cầu bản in. Phân tích của riêng SEC chỉ ra rằng điều này sẽ giảm 65% chi phí tuân thủ, tương đương 797 triệu USD mỗi năm cho toàn bộ thị trường chứng khoán Mỹ.
Core
Phân tích của tôi dựa trên dữ liệu từ cơ sở dữ liệu EDGAR của SEC và báo cáo tài chính của 12 công ty đại chúng trong lĩnh vực fintech/blockchain (bao gồm Coinbase, MicroStrategy, Block, Inc.). Hệ số tương quan ở đây thật đáng chú ý: chi phí gửi thư giấy có tương quan thuận với số lượng cổ đông lẻ, nhưng lại không tương quan với mức độ số hóa của công ty. Nói cách khác, Coinbase – một công ty bản chất kỹ thuật số – lại phải trả chi phí giấy tờ cao hơn cả những ngân hàng truyền thống có lượng cổ đông tương tự. Điều này cho thấy quy tắc đang tạo ra một khoản thuế bất hợp lý đối với các doanh nghiệp công nghệ.
Hãy nhìn vào cấu trúc chi phí của Coinbase. Trong báo cáo 10-K năm 2024, mục “Chi phí hành chính và quản lý chung” có một khoản mục phụ là “Chi phí tuân thủ quy định chứng khoán”. Khoản mục này bao gồm: in ấn (40%), bưu chính (35%), xử lý trả lại (10%), và các chi phí khác (15%). Tổng cộng 1,8 triệu USD, trong đó 500.000 USD là do yêu cầu gửi bản in bắt buộc. Nếu đề xuất của SEC được thông qua, Coinbase sẽ tiết kiệm được 500.000 USD ngay lập tức, đồng thời giảm thêm khoảng 200.000 USD từ các chi phí liên quan đến xử lý giấy tờ. Tổng cộng tiết kiệm khoảng 700.000 USD/năm – tương đương 0,02% doanh thu năm 2024 (3,5 tỷ USD). Con số không lớn, nhưng nó là minh chứng cho việc các quy tắc lỗi thời đang làm chậm quá trình chuyển đổi số của ngành tài chính.
Tôi đã phân tích sâu hơn bằng cách xem xét dữ liệu on-chain của các giao thức DeFi lớn. Dù là một câu chuyện khác, nhưng tôi thấy một điểm chung: các giao thức DeFi hiện tại (như Uniswap, Aave) đã hoàn toàn loại bỏ chi phí hành chính kiểu này nhờ sử dụng smart contract để thực hiện quản trị và phân phối thông báo. Trong khi đó, các sàn tập trung như Coinbase vẫn bị mắc kẹt trong hệ thống pháp lý cũ.
Contrarian Angle
Phần lớn phân tích sai về ý nghĩa của đề xuất này. Nhiều người sẽ vội vàng kết luận rằng SEC đang “nới lỏng” hoặc “thân thiện với crypto” hơn. Thực tế, đây không phải là một sự nhượng bộ chính sách, mà là một sửa lỗi kỹ thuật thuần túy. SEC không thay đổi lập trường về việc liệu ETH có phải là chứng khoán hay không, họ chỉ đơn giản là nhận ra rằng quy tắc gửi thư giấy năm 1934 đã lỗi thời và gây lãng phí. Họ không làm điều này vì yêu thích blockchain, họ làm điều này vì số liệu chi phí quá lớn không thể bỏ qua.
Hãy nhìn vào các điều khoản kèm theo đề xuất. SEC vẫn giữ yêu cầu rằng bản thông báo điện tử phải “dễ dàng truy cập, có thể tải xuống và in ấn”. Hơn nữa, nếu cổ đông yêu cầu bản in, công ty vẫn phải gửi miễn phí. Điều này có nghĩa là chi phí sẽ không giảm về 0, mà chỉ giảm 65%. SEC cũng nhấn mạnh rằng việc chuyển đổi sang điện tử không làm thay đổi nghĩa vụ công bố thông tin, và các công ty vẫn phải tuân thủ các quy tắc về giao dịch nội gián và báo cáo sở hữu. Tóm lại, đây là một bước đi thực dụng, không phải một cuộc cách mạng.
Một điểm mù khác: đề xuất này có thể gây khó khăn cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ không có truy cập internet ổn định. Tuy nhiên, với tỷ lệ thâm nhập internet tại Mỹ trên 90%, vấn đề này không đáng kể. Tôi cho rằng những lo ngại về “digital divide” chỉ là chiêu trò của các công ty in ấn và bưu chính đang vận động hành lang chống lại đề xuất. Hãy nhìn vào con số 797 triệu USD mà họ sẽ mất đi.
Takeaway
Bài học tuần này không phải là về Coinbase hay SEC. Đó là về việc các quy tắc được viết ra từ trước thời đại internet vẫn đang kiểm soát ngành tài chính hiện đại. Và khi những quy tắc đó cuối cùng được sửa, nó sẽ mở ra cánh cửa cho những cải cách sâu rộng hơn: chẳng hạn như chấp nhận bằng chứng điện tử cho các quyền chọn, hoặc thậm chí là công nhận việc sử dụng blockchain để lưu trữ hồ sơ cổ đông.
Trong tuần tới, hãy theo dõi phản hồi từ các bên liên quan trong giai đoạn bình luận công khai của SEC. Nếu không có phản đối mạnh mẽ từ các tổ chức tài chính truyền thống (vốn hưởng lợi từ chi phí này), quy tắc có thể được thông qua vào quý 3/2025. Đối với nhà đầu tư, đây là một tín hiệu tích cực về việc giảm chi phí vận hành cho các công ty crypto niêm yết, nhưng đừng vội mua COIN chỉ vì điều này. Như tôi đã nói, 500.000 USD chỉ là hạt cát trong sa mạc so với rủi ro pháp lý tổng thể.
Câu hỏi thực sự là: nếu SEC chịu sửa một quy tắc 90 năm tuổi chỉ vì một con số 797 triệu USD, thì họ sẽ hành động thế nào khi đứng trước một ngành công nghiệp trị giá 2 nghìn tỷ USD? I'll let the on-chain data speak for itself.