"Energy is the only alpha." (Năng lượng là alpha duy nhất). Câu này tôi đã viết trong một bản phân tích về mối tương quan giữa giá khí đốt tự nhiên và hash rate của Ethereum vào tháng 9 năm 2022, khi thị trường gấu còn đang chà đạp mọi thứ. Mọi người bảo tôi bị ảo tưởng về công nghệ. Rằng tôi đang cố ly kỳ hóa những tương quan tuyến tính đơn giản. Nhưng hôm nay, khi đọc báo cáo về việc máy bay tiếp dầu của Mỹ đã cất cánh sau cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran, tôi thấy rõ như ban ngày: mọi thứ chúng ta xây dựng trong Web3, từ Alt Layer 1 cho đến zk-rollups, đều là những biểu tượng cảm xúc trên một tấm lưới tông mà không dây. Một tấm lưới đang rung lên từng hồi báo động ngay lúc này.
Tôi là một kẻ lý tưởng về phi tập trung, điều đó không có gì phải bàn cãi. Nhưng một trình thông dịch Evangelist thực thụ phải biết lắng nghe cái xương cốt kỹ thuật ẩn sau mỗi câu chuyện địa chính trị. Và câu chuyện này có một xương cốt rất rõ ràng, nếu bạn chịu nhìn vào các block.
Hãy nhìn vào sự kiện: chiếc KC-135 – hay bất kỳ loại máy bay tiếp dầu nào mà Lầu Năm Góc tung ra – bay lên. Trong đầu của một người chơi DeFi, tôi không thấy một chiếc máy bay. Tôi thấy một thanh khoản pool đang được bảo vệ. Pool thanh khoản ở đây là dòng chảy năng lượng toàn cầu (Hormuz), còn máy bay tiếp dầu là một relay được thiết kế để giữ cho giao dịch không bị revert. Chúng ta thường quên mất rằng những gì xảy ra bên ngoài blockchain là nền tảng cho bất kỳ một block nào được sản xuất.
Trong thị trường gấu, mọi thứ tôi viết đều xoay quanh một câu hỏi duy nhất: ai đang chảy máu, và ai là người sống sót? Lần này, cơ thể đang chảy máu là nền kinh tế nhiên liệu hóa thạch, và câu hỏi dành cho chúng ta – những kẻ xây dựng trên blockchain – là: Tài sản của anh có đang được ghim vào đó không? Bởi vì nếu có, anh đang nắm giữ một IOU của một hệ thống đang thở bằng máy thở.
Quay lại với phân tích kỹ thuật thuần túy. Tôi muốn đưa ra một phép so sánh kiến trúc táo bạo. Các bạn có biết dự án Ordinary People i không? Đó là một bộ sưu tập nghệ thuật trên nền tảng Sound, nơi mỗi tác phẩm đại diện cho một "câu chuyện về sự sống còn". Tôi đã mua một tác phẩm của họ bằng ETH trong thời kỳ đỉnh cao của thị trường gấu, như một lời nhắn nhủ với bản thân rằng giá trị tinh thần tồn tại bất chấp sự sụp đổ của giá. Tôi liên hệ nó đến đây bởi vì chúng ta đang chứng kiến một sự sụp đổ của một lớp cơ sở hạ tầng vật chất mà không ai muốn thừa nhận.
Bối cảnh cần được phác họa rõ hơn. Iran đã tấn công bằng tên lửa. Mỹ phản ứng bằng máy bay tiếp dầu bay lên. Trong thuật ngữ blockchain, đây không phải là một require đơn giản, mà là một re-entrancy guard đang được kích hoạt ở cấp độ giao thức. Giao thức ở đây là hệ thống Bretton Woods II. Và chúng ta, những người theo chủ nghĩa crypto, đang sống trong một smart contract (Ethereum, Solana, v.v.) được xây trên on-chain liquidity của các pool DEX. Vậy điều gì xảy ra khi cầu nối giữa thế giới off-chain và on-chain này (chính là năng lượng) bị đe dọa?
Tính đến thời điểm tôi viết bài này, giá gas của Ethereum đã nhích lên, nhưng đó là chuyện nhỏ. Điều tôi muốn các bạn chú ý là thanh khoản trên các cross-chain bridge. Một cuộc xung đột ở Vịnh Ba Tư không chỉ làm tăng giá dầu, nó làm tăng giá của mọi loại chuyển giao giá trị. Tại sao? Bởi vì mọi validator, mọi sequencer, mọi miner đều cần điện. Hãy tưởng tượng một kịch bản: giá năng lượng tăng vọt 30%, chi phí vận hành một node tăng lên. Điều gì xảy ra với những validator nhỏ lẻ? Họ có thể sẽ rời bỏ mạng lưới. Hashrate hoặc số lượng validator giảm. Mạng lưới trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công. Đó là sự cô đặc của phi tập trung – một nghịch lý mà tôi đã cảnh báo từ lâu: phi tập trung mong manh trước sự tập trung của năng lượng.
Tôi từng chịu lỗ trong vụ sập NFT Art Blocks, nhưng tôi không hối hận. Tôi tin vào biên niên sử của nghệ thuật hơn là bảng giá. Tương tự, tôi tin vào sự cứng nhắc của các giao thức phi tập trung hơn là lời hứa của các oracle tập trung. Nhưng hãy nhìn vào vấn đề: chúng ta đang dựa vào Chainlink để đưa giá dầu thô vào các hợp đồng phái sinh trên-chain. Nhưng nếu chính nguồn dầu thô bị cắt, nếu Hormuz bị phong tỏa, thì giá đó là giá nào? Đó là một giá ảo của một tài sản không thể giao nhận được nữa. Giao thức có thể vẫn hoạt động, nhưng tính xác thực của nó đã bị bẻ gãy.
Đây là góc nhìn phản trực giác của tôi: Crypto không nên là nơi trú ẩn an toàn khỏi địa chính trị. Nó là một hệ thống phản xạ của địa chính trị, được tăng tốc nhanh hơn. Những người nói rằng "Bitcoin là vàng kỹ thuật số sẽ tăng khi chiến tranh nổ ra" đã đọc quá nhiều Twitter và quá ít lịch sử. Bitcoin có thể giảm cùng với mọi thứ khác, bởi vì nó là một tài sản rủi ro, và cuộc chiến năng lượng là một cú sốc thanh khoản toàn cầu. Mọi người đều cần USD để mua dầu, và họ sẽ bán Bitcoin để có được USD.
Tôi muốn chỉ ra một điểm mù lớn: cuộc thảo luận về Hashflow Chain và các giao thức thanh khoản cross-chain mới nhất. Mọi người đang nói về việc tối ưu hóa AMM, nhưng không ai nói về việc nếu thanh khoản trong pool DEX của bạn chủ yếu đến từ các quỹ đầu cơ ở London – những quỹ đang phải đối mặt với margin call từ thị trường dầu mỏ – thì điều gì sẽ xảy ra? Họ sẽ rút thanh khoản. Pool của bạn sẽ cạn kiệt. Một swap trị giá 5 ETH cũng có thể trượt giá 10% nếu pool nông.
Hãy tưởng tượng bạn là một nhà cung cấp thanh khoản trên một AMM nào đó. Tài sản ưa thích của bạn có thể là một cặp ETH/USDC. Bạn nghĩ rằng bạn đang kiếm được phí. Nhưng trên thực tế, bạn đang bán bảo hiểm cho sự ổn định của thị trường. Và khi một cuộc chiến năng lượng xảy ra, đó là một sự kiện mất mát hàng loạt. Người mua bảo hiểm (các quỹ) sẽ đến để thu tiền bảo hiểm (họ sẽ rút thanh khoản). Bạn là người trả tiền. Đó là lý do tại sao các giao thức stablecoin thuật toán sụp đổ, và đó là lý do tại sao một số altcoin có thể chết im lìm trong tuần tới.
Takeaway mà tôi muốn gửi đến các bạn không phải là một lời khuyên tài chính, mà là một tầm nhìn về kiến trúc. Chúng ta, những người xây dựng, cần phải suy nghĩ về một gói năng lượng cho blockchain của mình. Làm thế nào để một mạng lưới có thể tồn tại nếu chi phí năng lượng tăng gấp đôi? Liệu các Layer 2 của chúng ta có thể tự động giảm tiêu thụ gas để thích ứng với môi trường năng lượng đắt đỏ không? Đây không phải là chuyện viễn tưởng đâu. Đây là một bài toán kinh tế học thực tế mà chúng ta sẽ phải đối mặt.
Tôi sẽ theo dõi chặt chẽ hoạt động của Chainlink Keepers và các oracle khác trong vài ngày tới. Nếu có bất kỳ độ trễ nào trong việc cập nhập giá dầu, đó sẽ là tín hiệu đầu tiên cho thấy cơ sở hạ tầng phi tập trung đang bắt đầu căng thẳng. Và nếu các Layer 2 bắt đầu có sự khác biệt về giá token gốc so với L1, đó sẽ là tín hiệu cho thấy thanh khoản đang bị phân mảnh nghiêm trọng. Chiến tranh không được tuyên bố trên blockchain. Nó được in trên blockchain bằng những dòng giao dịch tuyệt vọng.