Giá dầu leo thang như tên lửa. Trong tuần qua, địa chính trị thế giới thay đổi chóng mặt, gây chấn động thị trường toàn cầu. Lệnh trừng phạt mới nhắm vào xuất khẩu dầu của Iran, kết hợp với căng thẳng leo thang ở eo biển Hormuz, lập tức đẩy giá dầu thô Brent vượt qua mốc 91,4 USD/thùng. Một cú sốc. Tăng 14% trong một tuần.
Đây là một bài kiểm tra thực tế. Làn sóng xung kích từ cuộc khủng hoảng năng lượng, cách nó thay đổi logic hoạt động của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), và lý do tại sao Bitcoin - thứ được ca tụng là “vàng kỹ thuật số” - lại đang lạc lõng. Tôi đã sống qua cuộc khủng hoảng ICO năm 2017, và giờ đây, tôi thấy một sự tương đồng kỳ lạ. Một bong bóng đang hình thành, nhưng lần này, nó không phải trong crypto.
Bối cảnh. Trong vài tháng đầu năm 2024, thị trường crypto đang lạc quan mạnh mẽ. ETF Bitcoin ra mắt với dòng vốn đổ vào kỷ lục. Kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất tạo ra một làn sóng hy vọng. Nhưng dòng chảy thanh khoản thực sự vẫn chưa đến. Thị trường đang di chuyển dựa trên các kỳ vọng, không phải thực tế. Giá trị vốn hóa thị trường của toàn bộ thị trường crypto chưa bao giờ thực sự thoát khỏi tầm ảnh hưởng của dòng vốn toàn cầu. Khi Mỹ tăng lãi suất, tiền chảy ra khỏi thị trường rủi ro. Khi có tín hiệu cắt giảm, tiền chảy vào. Đây là quy tắc. Nhưng quy tắc này đang bị phá vỡ bởi một yếu tố mới: cuộc khủng hoảng năng lượng.
Cốt lõi của vấn đề là mối liên hệ giữa dầu mỏ và lãi suất. Dầu là “mẹ của lạm phát”. Chi phí năng lượng cao hơn làm tăng giá cả của mọi thứ: vận chuyển, sản xuất, thực phẩm. Nếu giá dầu vượt quá 90 USD/thùng và duy trì ở mức đó, lạm phát của Mỹ sẽ không giảm như Fed kỳ vọng. Và điều đó có nghĩa là: không cắt giảm lãi suất. Không chỉ không cắt giảm, mà còn có khả năng tăng lãi suất. Dữ liệu từ CME FedWatch cho thấy, xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9 chỉ là 18% vào đầu tháng 7, sau sự kiện này đã tăng vọt lên 36%, và hiện giảm nhẹ xuống 14%. Sự biến động này phản ánh sự hoang mang của thị trường. Nhưng nếu căng thẳng tiếp diễn, con số 14% có thể lại tăng lên 40%, 50%.
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng, đạt mức cao gần nhất 4,55%. Đây là một tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Khi lợi suất tăng, chi phí vốn tăng, và tài sản rủi ro trở nên kém hấp dẫn hơn. Bitcoin, với tư cách là một tài sản không mang lãi suất, sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Tôi đã chứng kiến điều này vào năm 2022. Khi Fed tăng lãi suất, Bitcoin mất gần 70% giá trị.
Câu chuyện phản trực giác. Bạn có thể nghĩ: “Cuộc khủng hoảng Trung Đông đang xảy ra, vàng tăng giá, vậy Bitcoin, là ‘vàng kỹ thuật số’, cũng sẽ tăng?” Sai. Lý do là: Bitcoin không phải là một tài sản trú ẩn trong môi trường này. Nó đang bị định giá như một tài sản rủi ro, bị kẹp giữa hai lực lượng đối lập. Một mặt, căng thẳng địa chính trị thúc đẩy nhu cầu về tài sản phi tập trung. Mặt khác, chính sách thắt chặt tiền tệ để chống lạm phát lại rút cạn thanh khoản. Kết quả là, thay vì tăng, Bitcoin lại gặp khó khăn. Giá tăng mỗi khi có tin, nhưng lực bán luôn xuất hiện, giữ giá ở mức thấp. Điều này khác hẳn với cổ phiếu, thứ thường được hưởng lợi từ sự gia tăng chi tiêu quốc phòng.
Trong cuộc khủng hoảng này, cổ phiếu của các công ty quốc phòng và năng lượng, thậm chí chỉ số S&P 500, cũng đang cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ hơn Bitcoin. Các nhà đầu tư tổ chức đang chọn cách “bỏ phiếu” bằng đô la, cho thấy họ tin rằng nền kinh tế thực có thể hưởng lợi từ cuộc xung đột, trong khi crypto thì không.
Bài học rút ra. Đối với các trader và nhà đầu tư crypto, “mùa altcoin” mà bạn chờ đợi có thể sẽ phải hoãn lại vô thời hạn. Chu kỳ này là về việc tồn tại. Không phải là tìm kiếm lợi nhuận, mà là bảo toàn vốn. Nếu giá dầu duy trì trên 90 USD/thùng, và Fed buộc phải tăng lãi suất trở lại, thì “rủi ro đuôi” (tail risk) sẽ trở thành “kịch bản cơ sở” (base case). Bitcoin có thể kiểm tra lại các mức thấp trước đó, thậm chí là thấp hơn. Điều tôi muốn bạn suy nghĩ, không phải là “có nên mua hay không”, mà là: liệu câu chuyện “vàng kỹ thuật số” có còn đúng? Hay Bitcoin chỉ đơn giản là một tài sản rủi ro khác, bị chi phối hoàn toàn bởi dòng chảy thanh khoản toàn cầu?